Мінез-құлықтық аддикцияларды зерттеудің қазіргі әдіснамалық ландшафты: ICBA 2025 конференциясы материалдарын талдау
DOI:
https://doi.org/10.2657/n3fqee39Түйін сөздер:
мінез-құлықтық аддикциялар, цифрлық медиатұтыну, интернетті проблемалық пайдалану, әдіснамалық талдау, психодиагностикалық құралдар.Аңдатпа
Мінез-құлықтық аддикцияларды зерттеудің заманауи бағыттары әдіснамалық тәсілдердің белсенді дамуымен және тәуелді мінез-құлықтың жекелеген түрлерін феноменологиялық сипаттаудан олардың психологиялық механизмдерін зерттеуге және болжамдық модельдерді құруға көшумен сипатталады. ICBA 2025 материалдарын әдіснамалық тұрғыдан талдаудың өзектілігі халықаралық ғылыми қауымдастықтың химиялық емес тәуелділіктердің этиологиясын, оларды қолдау механизмдерін және терапиясын зерттеуде қолданатын тәсілдерін жүйелеу қажеттілігімен айқындалады. Осы мақаланың мақсаты – ICBA 2025 Мінез-құлықтық аддикциялар жөніндегі халықаралық конференциясында ұсынылған және цифрлық мінез-құлыққа, медиатұтынуға және мінез-құлықтық тәуелділіктерге арналған зерттеулерге әдіснамалық талдау жүргізу. Жүргізілген талдау қазіргі зерттеу тәжірибесінде сандық әдістердің басым екенін, стандартталған психодиагностикалық құралдардың кеңінен қолданылатынын және корреляциялық зерттеу дизайндарының жиі пайдаланылатынын көрсетті. Ең кең таралған зерттеу стратегияларына корреляциялық зерттеулер, топтарды салыстырмалы талдау және көлденең (cross-sectional) зерттеулер жатады. Зерттеулердің негізгі топтарын жасөспірімдер мен жас ересектер құрайды, бұл осы жас санаттарындағы цифрлық мінез-құлықты зерттеуге ерекше назар аударылатынын көрсетеді. Деректерді жинаудың негізгі әдістері ретінде сауалнамалық әдістер мен стандартталған психодиагностикалық шкалалар басым қолданылады. Материалдарды талдау әдіснамалық құралдардың біртіндеп кеңейіп, зерттеушілердің деректерді талдаудың заманауи цифрлық әдістеріне көбірек жүгініп отырғанын да көрсетеді. Сонымен қатар, мінез-құлықтық аддикцияларды зерттеу әдіснамасын одан әрі жетілдіру қажеттілігі сақталуда. Аралас әдістерді кеңінен қолдану, лонгитюдтік зерттеулер жүргізу және зерттеу іріктемелерінің жас ауқымын кеңейту перспективалы бағыттар болып табылады. Алынған нәтижелер мінез-құлықтық аддикцияларды заманауи зерттеудегі негізгі әдіснамалық үрдістерді жүйелеуге және осы саланың одан әрі дамуының перспективалы бағыттарын айқындауға мүмкіндік береді.
