ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ҚЫТАЙ ЖАСТАРЫНЫҢ ҚАБЫЛДАНАТЫН СТРЕСІ, КОПИНГ-СТРАТЕГИЯЛАРЫ ЖӘНЕ СМАРТФОНДЫ ПРОБЛЕМАЛЫҚ ҚОЛДАНУЫ: ПИЛОТТЫҚ ЗЕРТТЕУ

Аңдатпа

Смартфонды проблемалық пайдалану жастар арасында, әсіресе жоғары стресс және жаңа әлеуметтік-мәдени ортаға бейімделу жағдайында өзекті психологиялық және мінез-құлықтық мәселеге айналып келеді. Зерттеудің мақсаты – Қазақстанда тұратын қытайлық жас ересектер арасында қабылданатын стресс, совладану стильдері және смартфонды проблемалық пайдалану арасындағы өзара байланысты зерттеу, сондай-ақ қабылданатын стресс пен смартфонды проблемалық пайдалану арасындағы байланыста негативті совладанудың ықтимал медиаторлық рөлін бағалау. Пилоттық зерттеуге 18–35 жас аралығындағы 68 респондент қатысты; олардың басым бөлігін студенттер (94,1%) және Қазақстанда бір жылдан аз уақыт тұрып жатқан қатысушылар (82,4%) құрады. Қабылданатын стрессті бағалау үшін PSS-10 қабылданатын стресс шкаласы, совладану стильдерін бағалау үшін SCSQ сауалнамасы, ал смартфонды проблемалық пайдалануды бағалау үшін смартфонға тәуелділік шкаласының қысқартылған нұсқасының қытайлық бейімделуі (SAS-CSV) қолданылды. Қабылданатын стресс смартфонды проблемалық пайдаланумен (r = 0,46; p < 0,001) және негативті совладанумен (r = 0,34; p = 0,005) статистикалық тұрғыдан мәнді оң байланыс көрсетті. Көптік регрессия моделінде қабылданатын стресс смартфонды проблемалық пайдаланудың статистикалық тұрғыдан мәнді жалғыз предикторы болды (β = 0,43; p < 0,001), ал позитивті және негативті совладанудың үлесі статистикалық тұрғыдан мәнді болған жоқ. Қабылданатын стресстің негативті совладану арқылы смартфонды проблемалық пайдалануға жанама әсері де статистикалық мәнділікке жеткен жоқ (B = 0,07; 95% СА: −0,03-тен 0,21-ге дейін). Алынған нәтижелер зерттелген іріктемеде қабылданатын стресс пен смартфонды проблемалық пайдалану арасында мәнді байланыс бар екенін көрсетті, алайда негативті совладанудың болжамды медиаторлық рөлі эмпирикалық тұрғыдан расталмады. Пилоттық зерттеу нәтижелері Қазақстанда тұратын қытайлық жастар арасында смартфонды проблемалық пайдаланумен байланысты психологиялық факторларды одан әрі зерттеуге негіз бола алады.